سوله به عنوان یک سازه وسیع و کارآمد، نقش بسزایی در توسعه فعالیت های صنعتی، کشاورزی، تجاری و ورزشی ایفا می کند. این سازه های عظیم که معمولا از جنس فولاد ساخته می شوند، به دلیل سرعت اجرای بالا، قابلیت تولید انبوه، هزینه های نسبتا مناسب و انعطاف پذیری در طراحی، به یکی از گزینه های اصلی برای پوشش دهانههای بزرگ تبدیل شده اند.
درک کامل اجزای تشکیل دهنده سوله نه تنها برای مهندسین و پیمانکاران، بلکه برای صاحبان صنایع و سرمایه گذاران نیز ضروری است تا بتوانند تصمیمات آگاهانه تری در مورد طراحی، اجرا و نگهداری این سازه ها اتخاذ کنند. برای بهینه سازی فضا و تفکیک کاربری ها، می توان با الحاق یک سوله جانبی به بدنه اصلی، فضایی برای واحد اداری، رخت کن یا آزمایشگاه ایجاد کرد و با احداث یک بچه سوله مجزا در مجاورت آن، مواد اولیه یا محصولات نهایی را به صورت ایمن و منظم انبار کرد.
اجزای سوله
| دسته بندی | اجزای اصلی | جنس متداول | وظیفه اصلی |
| فونداسیون | پولت های مهار، بیس پلت | فولاد، بتن | انتقال بار به زمین |
| اسکلت | ستون، تیر، پورلین | پروفیل فولادی | تحمل بارهای ثقلی |
| مهاربندی | مهاربند قطری، افقی | نبشی، تسمه | مقاومت در برابر بارهای جانبی |
| پوشش | ورق سقف، پانل دیواری | ورق گالوانیزه، ساندویچ پانل | محافظت در برابر عوامل جوی |
سیستم اسکلت بندی اصلی
اسکلت فلزی سوله، استخوان بندی اصلی سازه را تشکیل می دهد که عمدتا از پروفیل های فولادی نورد شده ساخته می شود. ستون ها به عنوان اعضای عمودی اصلی، بارهای ثقلی و جانبی را به فونداسیون منتقل می کنند. این ستون ها در انواع مقاطع مختلف از جمله مقاطع I شکل، جعبه ای و لوله ای بسته به شرایط بارگذاری و ملاحظات معماری طراحی و انتخاب می شوند. در سوله های بزرگ، ستون ها اغلب به صورت ورقه ای طراحی می شوند که قسمت پایینی برای تحمل بارهای بیشتر دارای مقطع بزرگتری است. تیرهای اصلی که به صورت عرضی روی ستون ها قرار می گیرند، دهانه سوله را پوشش داده و بارهای سقف را به ستون ها منتقل می کنند. این تیرها ممکن است به صورت تیر های ساده، تیر های پیوسته و یا تیرهای خرپایی طراحی شوند که انتخاب هر کدام بستگی به دهانه، ارتفاع و نوع بارهای وارده دارد. در سوله هایی که به جرثقیل سقفی مجهز هستند، تیرهای ریلی مخصوصی بر روی ستون ها نصب می شوند که باید توانایی تحمل بارهای متحرک ناشی از حرکت جرثقیل و بارهای دینامیکی ناشی از ترمز و حرکت ناگهانی آن را داشته باشند.
سیستم پوشش سقف و دیوارها
سیستم پوشش سوله ها از لحاظ عملکردی و زیبایی شناسی اهمیت ویژه ای دارد. این سیستم شامل تیرچه های ثانویه (
می باشد که به فواصل منظم بر روی تیرهای اصلی نصب شده و نقش تکیه گاه برای صفحات پوشش سقف را ایفا می کنند. پورلین ها معمولا از مقاطع نورد شده سرد با اشکال مختلف Z یا C ساخته می شوند که امکان نصب آسان و سرعت اجرای بالا را فراهم می آورند. در دیوار های جانبی نیز از وال پست استفاده می شود که عملکردی مشابه پورلین ها در سقف دارد. پوشش نهایی سقف و دیوارها می تواند از انواع مختلفی از جمله ورق های گالوانیزه ذوزنقه ای، ساندویچ پانل های عایق دار، ورق های پلی کربنات و یا صفحات فیبری انتخاب شود. هرکدام از این مصالح دارای مزایا و معایب خاص خود هستند؛ به عنوان مثال ساندویچ پانل ها با وجود هزینه بالاتر، عایق حرارتی و صوتی بسیار مناسبی فراهم میکنند که در سولههای صنعتی با شرایط محیطی کنترلشده بسیار حائز اهمیت است. سیستم آب بندی مناسب در محل اتصالات ورقها، نصب سیستم آب روی سقف و درزگیرهای مناسب از دیگر ملاحظات مهم در این بخش می باشد.
سیستم مهاربندی و اتصالات
سیستم مهاربندی در سوله ها وظیفه اصلی مقاومت در برابر نیروهای جانبی ناشی از باد، زلزله و سایر بارهای افقی را بر عهده دارد. این سیستم شامل اعضای فشاری و کششی است که معمولا به صورت ضربدری در صفحات قائم و افقی نصب می شوند. مهاربند های قطری از مهم ترین اعضای این سیستم هستند که در دو جهت اصلی ساختمان طول و عرض طراحی می شوند تا سختی جانبی کافی را تامین کنند. اتصالات در سازه های فولادی سوله ها از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند، چرا که رفتار واقعی سازه به شدت تحت تاثیر عملکرد این اتصالات قرار می گیرد. اتصالات ممکن است به صورت جوشی، پیچی و یا ترکیبی از هر دو اجرا شوند که هرکدام مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند. اتصالات پیچی به دلیل سرعت نصب بالاتر و امکان باز و بسته شدن، در ساخت سوله ها محبوبیت بیشتری دارند. طراحی دقیق این اتصالات باید با در نظر گرفتن تمام حالات بارگذاری و ایجاد ظرفیت کافی برای تحمل نیروهای وارده انجام پذیرد. همچنین، سیستم مهاربندی باید به گونه ای طراحی شود که مسیر انتقال بارهای جانبی به فونداسیون به وضوح مشخص و بدون ایجاد تمرکز تنش های اضافی باشد.
تجهیزات جانبی و ملحقات
یک سوله کارکرده یا نو کامل علاوه بر ساختار اصلی، نیازمند تجهیزات و ملحقات مختلفی است که عملکرد بهینه و ایمنی آن را تضمین می کنند. درهای بزرگ برای ورود و خروج کالا و ماشین آلات، از جمله درب های ریلی که در ابعاد مختلف طراحی می شوند، بخش ضروری هر سوله صنعتی هستند. نورگیرهای سقفی برای تامین روشنایی طبیعی در طول روز، نه تنها در مصرف انرژی صرفه جویی می کنند، بلکه تاثیر مثبتی بر محیط کار کارکنان دارند. سیستم های تهویه مناسب از جمله هواکش های سقفی، پنکه های بزرگ و یا سیستم های تهویه مکانیکی برای خروج هوای گرم، گرد و غبار و بخارات شیمیایی در سوله های صنعتی ضروری است. برای سوله هایی که از جرثقیل سقفی استفاده می کنند، ریل های مخصوص، الکتروموتورها، سیستم های کنترل و تابلوهای برق مخصوص نصب می شوند. عایق کاری حرارتی و صوتی، سیستم اعلام و اطفاء حریق، شبکه برق رسانی، سیستم روشنایی مصنوعی و شبکه آب و فاضلاب از دیگر تجهیزات ضروری هستند که بسته به کاربری سوله طراحی و اجرا می شوند.
